რატომ არ ჰყავს საქართველოს, როგორც სახელმწიფოს მოკავშირე და რა ხიფათისა და ბენეფიტის შემცველია ღაზას სექტორში სამშვიდობო მისიაში მონაწილეობა

– ადრეც ამბობდით, რომ ისრაელი მუშაობს, ვთქვათ, საქართველოს ხელისუფლებასთან. ესეც იგულისხმებოდა ერთ-ერთ მიმართულებად და ჩვენთვის უფრო მომგებიანია ამგვარი მოქმედება თუ საფრთხის შემცველი?

– ჩანს, რომ პოლიტიკური გადაწყვეტილებაა თვითონ ამ წინადადების დაყენება. ეს არის ისეთი პოლიტიკური წინადადება, რაც გარკვეულ საკითხებთან არის დაკავშირებული. მოკლედ რომ ვთქვა, ხელი ხელს ბანს სიტუაციაა. რასაკვირველია, საქართველოსთვის პრესტიჟულია ასეთი ტიპის საერთაშორისო ღონისძიებებში მონაწილეობა. გაგახსენებთ, სამშვიდობო მისიებს კოსოვოში, ერაყში, ავღანეთში, აფრიკის ზოგიერთ ქვეყანაში. ეს ძალიან პრესტიჟულია და გარკვეულ წონას მატებს ქვეყანას, როგორც პოლიტიკურ ერთეულს – ეს, რაც ზედაპირზეა, რაც შეეხება კადრის მიღმა პროცესებს...

– სანამ ამის შესახებ ვისაუბრებთ, ძველმა პრესტიჟმა რა მოგვიტანა? რით წაგვადგა კოსოვოში, ერაყში, განსაკუთრებით, ავღანეთში სამსახური? იმ მომენტში გვაქებდნენ, მაგრამ, დღევანდელი გადასახედიდან, ღირდა?

– 2008 წლის ომის კონტექსტში ამან შეასრულა თავისი როლი, იმიტომ რომ ჯარისკაცებს, რომლებიც მაშინ ერაყიდან ომის მსვლელობისას ჩამოფრინდნენ, ამერიკელები აღიქვამდნენ, როგორც თავიანთ ჯარისკაცებს. მქონდა მაშინ საუბარი ამერიკულ სამხედროებთან. იქმნებოდა შთაბეჭდილება, რომ ეს მათი ჯარის კონტინგენტი იყო და, რადგან ისინი ხიფათის ქვეშ იყვნენ კონფლიქტის ზონაში, მობილიზებული იყო აზიური ნაწილის მთელი ამერიკული და სამოკავშირეო სარდლობა. ძალიან ყურადღებით აკვირდებოდნენ პროცესებს. ესე იგი, მათთვის სულ ერთი არ იყო რა ხდებოდა აქ. დღეს ბევრი ჩვენი თანამემამულე იქედნურად ამბობს, ამერიკელებმა წყალი გამოგვიგზავნესო...

– მაშინაც გასაგები იყო, რომ ამას პოლიტიკური ჟესტის ფუნქცია ჰქონდა.

– დიახ, წყალი არ იყო მთავარი. იმ ფლოტის ავიაცია აწიეს ჰაერში და გააფრთხილეს მოწინააღმდეგე, რომ გამოიყენებდნენ ამ ავიაციას, თუ თბილისს დაესხმებოდნენ თავზე. მახსოვს, მაშინ მოხდა რადიოგადაჭერა რუსი სამხედროების საუბრის და ისინი ამბობდნენ, ამერიკელები თავიანთ ჯარისკაცებს იცავენო. ერთი სიტყვით, ამას მნიშვნელობა აქვს. რაც შეეხება იმას, თუ რა მოგვცა მისიებში მონაწილეობამ: მას შემდეგ ხელისუფლება შეიცვალა და დასავლურ პოლიტიკასა და დიპლომატიაში სხვა თაობა მოვიდა და ეს ამბავი ფორმალურად დარჩა. მიივიწყეს. თუ საჭიროა, ხანდახან ახსენდებათ ხოლმე სალაპარაკო თემად. მაგრამ, მიუხედავად ამისა, საერთაშორისო აქციებში ჩართულობა ცუდი არასდროსაა. მართალია, ვიღაც მეტყვის, შენ თვითონ წადი და მიიღე დარტყმა, რომელსაც ჩვენი ჯარისკაცები იღებენო და მართალიც იქნება ამის მთქმელი, მაგრამ, მეორე მხრივ, თუ ქვეყნის სამხედრო სამსახურში ხარ, მზად უნდა იყო ასეთი ნაბიჯების გადასადგმელად.

– თუ მართლაც განთავსდა ჩვენი სამხედრო კონტინგენტი ღაზაში, პოლიტიკურად რას მოგვიტანს ეს აქტივობა?

– ჩვენ ყოველთვის შეგვიძლია, ვთქვათ, რომ ვართ საერთაშორისო აქციების მონაწილეები, საერთაშორისო პოლიტიკური ცხოვრების სრულფასოვანი სუბიექტები.

– უხეშად ვიტყვი: ეს იქნება ერთგვარი პირის მოქონვა შტატებისთვის?

– ცუდი სიტყვაა გამოყენებული: იმიტომ რომ, ზოგადად, როდესაც ძლიერ მოკავშირესთან ამყარებს ურთიერთობას სუსტი სახელმწიფო, ის გარკვეულ დათმობებზე მიდის. მცირე ზომის სახელმწიფო ცდილობს, არ დათმოს პრესტიჟი, მაგრამ გარკვეული მსხვერპლი გაიღოს. ასეთი რამ არაერთხელ მომხდარა ჩვენს ისტორიაში და, მათ შორის, უახლეს ისტორიაში. გახსოვთ, რომ ერაყის ოპერაციაში – „ქარიშხალი უდაბნოში“ – ისეთი ქვეყნები იღებდნენ მონაწილეობას, რომლებსაც ერაყთან არანაირი საქმე არ ჰქონდათ, მაგრამ ამერიკის შეერთებულ შტატებს გაუწიეს ანგარიში. ეს არის ერთგვარი პოლიტიკური ნაბიჯი, რომელიც შეიძლება, ერთისთვის იყოს პირის მოქონვა, მეორისთვის – პოლიტიკურად პრაგმატული ნაბიჯი, რომელიც სხვა რამისთვის არის საჭირო.

– ავხსნი, რა ვიგულისხმე მოქონვაში: მე არ ვუცხადებ სანქციებს რუსეთს, არ ვხსნი მეორე ფრონტს, მაგრამ წამოვალ ღაზას სექტორში მშვიდობის დასამყარებლად.

– აქ არის კიდევ ერთი ძალიან სერიოზული საკითხი: ძალიან მჭიდრო და საინტერესო ურთიერთობა აქვს საქართველოსა და ისრაელის შესაბამის სტრუქტურებს. აქედან გამომდინარე, ეს ნაბიჯი შეიძლება, ამ თვალსაზრისით, იყოს საინტერესო. არ ვგულისხმობ სამხედრო სტრუქტურებს, ვგულისხმობ უშიშროების სტრუქტურებს. ამდენად, შეიძლება, საინტერესო იყოს, რომ ამ ტიპის კონტინგენტი იყოს იქ წარმოდგენილი. არაბებისა და პალესტინელებისთვის რომ არ იქნება ხელსაყრელი, დარწმუნებული იყავით.

– ძალიან მჭიდროდ თანამშრომლობს ისრაელი აზერბაიჯანთან, მაგრამ არ გავრცელებულა ინფორმაცია, რომ აზერბაიჯანელი სამხედროები მიეწვიათ სამშვიდობო მისიაში. საქართველო რატომ შეირჩა? იმიტომ რომ ბევრი სუსტი წერტილი გვაქვს, რითიც შეიძლება ჩვენზე ზეწოლა?

– პირიქით, ის სამხედრო კონტინგენტი, რომელიც იქ იქნება წარმოდგენილი, არ უნდა იყოს ისრაელის მოკავშირე ქვეყნიდან. ის უნდა იყოს ნეიტრალური. ეს აუცილებელი პირობაა. ყოველ შემთხვევაში, პოლიტიკური სიმპათია არ უნდა ჩანდეს. აზერბაიჯანის კონტინგენტი თავისთავად იქნება მხარე და ეს ძალიან კარგად ესმით, სადაც საჭიროა და ამას ემატება რელიგიური ფაქტორი.

– გასაგებია, რომ ჩვენს მოინაწილეობას გარდამტეხი მნიშვნელობა არ აქვს, ამდენად, უარყოფითი რა შეიძლება, ამას მოყვეს ჩვენთვის იმავე ღაზას სექტორში მცხოვრები ხალხის რელიგიური ნიშნით მონათესავე სახელმწიფოებისგან? მათ შესაძლოა, ჩვენი მონაწილეობა უარყოფითად აღიქვან?

– ჯერ ერთი, საქართველოს კონტინგენტი არ იყო წამყვანი არც ერთი მისიის დროს. ანუ არ იყო მთავარი ძალა. მთავარი ძალა, როგორც წესი, იყო ამერიკული კონტინგენტი. მაგრამ ერაყში აბსოლუტურად სხვა მდგომარეობა იყო და ძალიან კარგი კვალი დატოვეს ჩვენმა სამხედროებმა.

– ავღანეთშიც.

– დიახ, ცენტრალურ-აფრიკულ რესპუბლიკაშიც და სხვაგანაც, სადაც იყვნენ.

– ალბათ, საჭირო იქნება რაღაც ტიპის მომზადება და ქართველი სამხედროები უნდა მოამზადონ „ნატოელებმა“, არ აქვს მნიშვნელობა, ამერიკელები იქნებიან თუ ევროპის რომელიმე ქვეყნის ოფიცრები და სავარაუდოდ, „ნატოს“ წევრი ქვეყნის სამხედრო ბაზაზე. რუსეთ-უკრაინისა და ირანთან ომის კონტექსტში ეს როგორ შეიძლება, იყოს აღქმული?

– არანაირად. ჯერ ერთი, ჩვენი სამხედრო კონტინგენტი რიცხობრივად არ იქნება იმ რაოდენობის, რომლებსაც შეუძლიათ ამინდის შექმნა; მეორეც – ასეთი ტიპის აქტივობებს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ექცევა პოლიტიკური თვალსაზრისით. ვერ ვიტყვი, რომ ამის გამო საქართველოსთან ურთიერთობა გამოსწორდება ან გაუარესდება, მაგრამ რუსეთმა ძალიან კარგად იცოდა ქართველების მონაწილეობის შესახებ როგორც ერაყში, ისე ავღანეთში.

– მაგრამ მაშინ სხვა გეოპოლიტიკური ვითარება იყო. ჩვენი მოტივაცია რა არის და რა არის მათი მოტივაცია?

– მათ სამხედრო კონტინგენტი სჭირდებათ. ყველა არ არის თანახმა, ცხელ წერტილებში მიიღოს მონაწილეობა მისიებში. ჩვენ რისთვის გვჭირდება მონაწილეობა, ეს კითხვა, მგონი, უფრო რიტორიკულია. ჩვენ, პოლიტიკური თვალსაზრისით, ძალიან სერიოზული პრობლემები გვაქვს. ჩვენ დღეს არ გვყავს მოკავშირე. როდესაც ვიღაცას სთხოვ გადატვირთვას და ეუბნები, სუფთა ფურცლიდან დავილაპარაკოთო, ეს ნიშნავს, რომ ის მოკავშირე არ არის. უკეთეს შემთხვევაში, შეიძლება, იყო მოკავშირე, მაგრამ დღეს არ არის. სტრატეგიული თანამშრომლების დოკუმენტების გაფორმება სიტუაციას არ ცვლის. მთავარია, იყოს საერთო ინტერესები. აი, ამ საერთო ინტერესების პაკეტი განაპირობებს ძლიერსა და თანაბარუფლებიან თანამშრომლობას. სხვა შემთხვევაში ეს ყველაფერი არის ფორმალობა და ქაღალდზე დარჩენილი შეთანხმება. მით უმეტეს, დღეს, როდესაც მსოფლიო წესრიგი მოშლილია და ის პრინციპები, რომლებიც ადრე მუშაობდა, აღარ მუშაობს, ამიტომ საჭიროა ქმედითი პრაქტიკული ნაბიჯი. ამდენად, მე მესმის ამ ნაბიჯის მოტივი.

– მეც მესმის, მიუხედავად ჩემი ოპონირებული კითხვებისა. ფიქრობთ, ეს შემოთავაზება ისრაელის ინიციატივაა, თუ ჩვენ შევთავაზეთ საკუთარი თავი?

– ეს ინფორმაცია არ მაქვს. შეიძლება, იყოს შეთავაზებული საქართველოს მხრიდან და არც ის არის გამორიცხული, რომ ისრაელის მიერ გადმოდგმული ნაბიჯიც იყოს. მე მაინც მგონია, რომ ეს საერთაშორისო ინსტიტუტებისთვის შეთავაზებული ინიციატივაა.

– გაეროს ნებართვის გარეშე თუ ჩატარდა ეს მისია, ჩაითვლება ის ლეგიტიმურად?

– რასაკვირველია, გაეროსა და საერთაშორისო ორგანიზაციების კეთილი ნება აუცილებელია, თუმცა, რა როგორ მოხდება, ამის თქმა გამიჭირდება. ჯერჯერობით ყველაფერი მოსინჯვის დონეზეა. ხედავთ, რომ გაეროს ნელ-ნელა შეეზღუდა ფუნქციები და მსხვილი მოთამაშეების გადასაწყვეტი და მოსაგვარებელია, დაალაგებენ თუ არა ისე ვითარებას, რომ ეს იყო საერთაშორისო მანდატით აღჭურვილი მისია. მე ვფიქრობ, მაინც შეძლებენ ასეთი მანდატის მოპოვებას.

– დონალდ ტრამპმა მშვიდობის საბჭო შექმნა; შეიძლება, დაკმაყოფილდეს იმ საბჭოს მანდატით?

– შეიძლება, მაგრამ, ვფიქრობ, აუცილებლად მოინდომებს, რომ მოიპოვოს უფრო ტრადიციული მანდატი.... ნებისმიერ შემთხვევაში ჩვენ სათქმელი ყოველთვის გვექნება, რომ მონაწილეობას ვიღებთ საერთაშორისო მისიაში, ვართ საერთაშორისო თანამეგობრობის სრულფასოვანი წევრი, საერთაშორისო პოლიტიკური თამაშის მონაწილე და, აქედან გამომდინარე, გაუწიეთ ანგარიში იმ ინიციატივებს, რასაც ჩვენ ვაყენებთ.