რა უნდა ვიცოდეთ შფოთვით აშლილობაზე
ავტორი: ქეთი კაპანაძე 14:00
შფოთვა ნორმალურია, როცა ის მართლაც მნიშვნელოვან მოვლენას, მაგალითად, ქორწილს, გამოცდას, მშობიარობას უკავშირდება. მას შემდეგ, რაც ეს მოვლენა ჩაივლის, შფოთვამაც უნდა გაიაროს. თუ ის პერმანენტულია და ადამიანის გონება მუდმივად ახდენს ნეიტრალური მოვლენების კატასტროფიზაციას, ეს უკვე შფოთვითი აშლილობაა. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, შფოთვა აშლილობად იქცევა, როცა ადამიანი იწყებს საკუთარი ცხოვრების შეზღუდვას ისეთი მოვლენების შიშით, რომლებიც შესაძლოა, არც კი მოხდეს. ასეთ ადამიანს მუდამ უამრავი სცენარი უტრიალებს წარმოსახვაში: ოჯახის დანგრევა, სამსახურის დაკარგვა, ავარია, ბავშვის გატაცება... ვინაიდან ქვეცნობიერისთვის არ არსებობს განსხვავება წარმოსახვითსა და რეალურს შორის, ორგანიზმი ამ საფრთხეებზე ისე რეაგირებს, თითქოს ისინი მართლა ხდებოდეს: გამოიყოფა კორტიზოლი და ადრენალინი, სხეული მუშაობს ისე, თითქოს ბრძოლისთვის ან გასაქცევად ემზადებოდეს. როდესაც ასეთი დაძაბულობა დიდხანს გრძელდება, ამ პროცესების თანმხლები ენერგია აკუმულირდება და შესაძლოა, განვითარდეს პანიკური შეტევა, რომელიც ვლინდება: მოახლოებული საფრთხის ან გარდაუვალი უბედურების განცდით, კონტროლის დაკარგვით, სიკვდილის შიშით; გულისცემის აჩქარებით, ოფლიანობით, კანკალით; სუნთქვის გაძნელებით, ყელში მოჭერის შეგრძნებით; შემცივნებით ან წამოხურებით; გულისრევის შეგრძნებით, მუცლის, ტკივილით; გულმკერდის არეში ტკივილით; თავის ტკივილით; თავბრუხვევით, თავში სიმსუბუქის შეგრძნებით, გულის წასვლით; დაბუჟებით ან ჩხვლეტით; რეალობისგან მოწყვეტით, საკუთარი თავისგან დაშორების განცდით. როდესაც შესაბამისი მკურნალობის შედეგად, იქნება ეს ფსიქოთერაპია თუ საჭიროების შემთხვევაში, მედიკამენტი, სიმპტომები გაივლის და ადამიანი ისწავლის შფოთვის მართვის სტრატეგიებს, ის უკვე დამოუკიდებლად გაართმევს თავს სირთულეებს. შფოთვითი აშლილობა, შესაძლოა, აღარც გამეორდეს, მაგრამ გამეორების შემთხვევაში ადრინდელივით მძაფრად აღარ იქნება აღქმული.
შფოთვის დროს ირღვევა ადამიანის ფიზიოლოგიური რიტმები, რაც სტრესის დამატებით წყაროს წარმოადგენს. ადამიანის ფიზიოლოგიური რიტმები (გულისცემა, სუნთქვა, თავის ტვინის აქტივობა, ჰორმონალური ციკლი, დღეღამური რიტმი) ერთმანეთთან სინქრონშია. ერთის არევისას დანარჩენებიც ირევა და ახალ რიტმთან ადაპტაციისთვის ორგანიზმი დიდ რესურსს ხარჯავს. ერთადერთი რიტმი, რომლის ნაწილობრივ მართვაც შეგვიძლია, სუნთქვაა. სუნთქვის რიტმის დარეგულირებასთან ერთად დანარჩენი რიტმებიც თანდათან უბრუნდება ნორმას, ამიტომ შფოთვის მართვის ინსტრუმენტთა არსენალში სუნთქვით ვარჯიშებს საპატიო ადგილი უკავია. გთავაზობთ რამდენიმეს:
* ღრმად ჩაისუნთქეთ, სუნთქვა შეიკავეთ და პირით ამოისუნთქეთ ისე, თითქოს სანთელს აქრობდეთ. გაიმეორეთ ეს სავარჯიშო შვიდჯერ;
* 4 თვლაზე ჩაისუნთქეთ, სუნთქვა რამდენიმე წამით შეიკავეთ, 4 თვლაზე ამოისუნთქეთ და ისევ შეიკავეთ. თუ 4 თვლა ბევრია, დაიწყეთ სამით. მნიშვნელოვანია, სუნთქვის ყველა ეტაპს თანაბარი დრო დაეთმოს.
შფოთვითი აშლილობის პრევენცია გულისხმობს ისეთი ქცევებისა და ჩვევების დანერგვას, რომლებიც ხელს შეუწყობს ფსიქიკური ჯანმრთელობის შენარჩუნებას, შფოთვის გამომწვევი ფაქტორების შემცირებას და სტრესთან გამკლავების უნარის გაუმჯობესებას.
* ცხოვრების ჯანსაღი წესი: ხარისხიანი და რეგულარული ძილი (7-9 საათი დღე-ღამეში), ომეგა-3 ცხიმებით, B ჯგუფის ვიტამინებითა და მაგნიუმით მდიდარი საკვები, რეგულარული ვარჯიში;
* სტრესის მართვა: რელაქსაციის ტექნიკები – ღრმა სუნთქვის სავარჯიშოები, იოგა, მედიტაცია, კუნთების პროგრესული მოდუნება;
* დროის მართვა – ეფექტური გეგმა და პრიორიტეტების განსაზღვრა;
* სოციალური მხარდაჭერა – ოჯახთან, მეგობრებთან, მხარდამჭერ ჯგუფებთან ურთიერთობა, სანდო ადამიანისთვის პრობლემების გაზიარება;
* ფიქრების კონტროლი – ნეგატიური ფიქრების პოზიტიური აფირმაციებით ჩანაცვლება, დღიურის წერა, ფიქრების, განცდებისა და შფოთვის მიზეზების ჩაწერა;
* ნეგატიური ფაქტორებისთვის თავის არიდება – კოფეინისა და ალკოჰოლის მოხმარების შეზღუდვა, ეკრანთან გატარებული დროის შემცირება;
* პროფესიონალური დახმარება – ფსიქოთერაპევტთან რეგულარული შეხვედრები, საჭიროებისამებრ – მედიკამენტების მიღება;
* ჰობი და ინტერესები – ხატვა, მუსიკა, წერა ან ნებისმიერი სხვა საქმიანობა, რაც სიამოვნებას მოგანიჭებთ, თუნდაც ბუნების წიაღში სეირნობა.
სიახლეები ამავე კატეგორიიდან





