კატალოგი
პოლიტიკა
ინტერვიუები
ამბები
საზოგადოება
მოდი, ვილაპარაკოთ
მოდა + დიზაინი
რელიგია
მედიცინა
სპორტი
კადრს მიღმა
კულინარია
ავტორჩევები
ბელადები
ბიზნესსიახლეები
გვარები
თემიდას სასწორი
იუმორი
კალეიდოსკოპი
ჰოროსკოპი და შეუცნობელი
კრიმინალი
რომანი და დეტექტივი
სახალისო ამბები
შოუბიზნესი
დაიჯესტი
ქალი და მამაკაცი
ისტორია
სხვადასხვა
ანონსი
არქივი
ოქტომბერი 2019 (149)
სექტემბერი 2019 (197)
აგვისტო 2019 (236)
ივლისი 2019 (209)
ივნისი 2019 (208)
მაისი 2019 (254)

რა გმირობები ჩაიდინეს ქართველმა მეომრებმა თამარ მეფის მეფობის დროს

მრავალი გამარჯვება მოიპოვა თამარ მეფის ხელმძღვანელობით ქართულმა სახელმწიფომ. მოსდიოდა ხარაჯა და ურიცხვი ძღვენი. დიდი სამეფოს საკმაოდ დიდი შემოსავლიდან, ანუ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მეათედი ქვრივ-ობლებისა და გლახაკებისთვის იყო განკუთვნილი. დანარჩენი სახელმწიფო საჭიროებას, მმართველი სტრუქტურების მუშაობას, სასამართლოს, არმიის შენახვას, საპოლიციო სისტემის (მანდატურთა) მოქმედებას, დაზვერვას, გზებისა და არხების გაყვანას, ხიდების მშენებლობას, ერთგულ მოქალაქეთა დაჯილდოებას, ეკლესია-მონასტერთა აღმშენებლობა-მოწყობას, საქართველოში და უცხოეთში არსებული კულტურის კერების განვითარებას და სხვა აუცილებელ საქმიანობას ხმარდებოდა.

ამგვარ ვითარებაში მეფე თამარს ეახლნენ მხარგრძელები – ამირსპასალარი ზაქარია, მსახურთუხუცესი ივანე, ვარამ გაგელი და მოახსენეს:

მეფობამან თქუენმან, რათა დავიწყებას არ მიეცეს შენი არმიის საგმირო საქმეები. ავმხედრდეთ სპარსეთის,  ხორასნის, რომ-გურის (ავღანეთის) დასალაშქრავად, და გაიგონ მთელი აღმოსავლეთის ჯარებმა ძალა და სიმხნე ჩვენი.

უბრძანე საქართველოს არმიას, მოემზადოს ხორასანზე სალაშქროდ. ქართველთაგან ჯერ არავის ულაშქრია ხორასანში.

დარბაზმაც მოიწონა გეგმა და დაასკვნეს ლაშქრობა და დაიწყეს არმიის მომზადება. 

შემოდგომის დასაწყისში შეიკრიბა ლაშქარი ტფილისში. მეფე თამარმა აღლუმზე დაათვალიერა თავისი მეომრები. მოეწონა ცხენკეთილობა და შეიარაღება ჯარისკაცებისა, მათი სიმხნე, არმიის მრავალრიცხოვნობა და სპარსთა მიმართ საბრძოლო განწყობილება.

გაემართა ქართული არმია ხორასნის (სპარსეთის) დასალაშქრად.

გაიარეს ნახჭევანი, გავიდნენ ჯუღას, მდინარე არაქსი გადავლეს და მიადგნენ ქალაქ მარანდს. ეს ქალაქი ურმიის ტბასთანაა ახლო, ახლა ირანის შემადგენლობაშია. ქალაქი მარანდა მთებშია გაშენებული. იმ დროს ადარბადაგანის გასულთნებული ათაბაგების გამგებლობის ქვეშ იყო. ახლა ამ ტერიტორიას ირანის აზერბაიჯანი ეწოდება. ადრე ადარბადაგანი ერქვა. იქვე ახლოსაა ქალაქი თავრიზი.

მარანდელებმა რა შეიტყვეს უძლეველი ქართული არმია გვიახლოვდებაო, მიატოვეს ქალაქი და მთებში გაიხიზნენ. 

ქართველები მოელოდნენ, რომ ადარბადაგანის ჯარი მარანდის მთაზე დახვდებოდა მათ. ამიტომ ხუთასი რჩეული მეომარი გამოარჩიეს, მეთაურად თაყაიადინ თმოგველი მიუჩინეს და მარანდის მთისკენ გააგზავნეს, რათა დაეზვერათ იქაურობა. მთავარი ძალაც უკან მიჰყვებოდა. მეწინავეებს ზაქარია ამირსპასალარისგან ბრძანება ჰქონდათ, ბრძოლა არ წამეწყოთ, სანამ ძირითადი ძალები არ წამოეწეოდნენ. თუ მტრის დიდ ლაშქარს დაინახავდნენ, უნდა ეცნობებინათ ამირსპასალარისთვის და მის ბრძანებას დალოდებოდნენ.

ხუთასი ქართველი მეომარი ავიდა მთაზე. თამარის ჯარისკაცები დაინახეს ქალაქ მარანდის გარშემო მთებსა და კლდეებს შეხიზნულმა მარანდელებმა და რადგან ქართველთა რიცხვი მცირე იყო, მსწრაფლ შეტევაზე გადავიდნენ. ქართველებს სხვა გზა არ ჰქონდათ, სანამ ამირსპასალარის ბრძანება მოვიდოდა, თავი უნდა დაეცვათ, და ამიტომ მედგრად დახვდნენ მტერს.

ცოტა ხანში ბრძოლის ველზე მრავალი მარანდელი იწვა. დამარცხებული მარანდელები უკან გაიქცნენ ისევ მთებისკენ. ქართველები აღარ დაელოდნენ ამირსპასალარის ბრძანებას და გაედევნენ.

როცა ძირითადი ჯარი მივიდა ბრძოლის ველზე, იხილეს ხუთასი ქართული შუბით განგმირული ხუთასი მარანდელი მეომარი და მათი ცხენები, ხოლო ბრძოლის ველზე არცერთი ქართველი მეომრის ცხედარი არ იყო. 

ცოტა ხანში დაინახეს მტრის დევნისგან მობრუნებული ქართველები. გამხიარულდნენ თამარის მეომრები. არც ერთი ქართველი არ მომკვდარიყო იმ შეტაკებაში.

მარანდის მერე ქართველები გაემართნენ ქალაქ თავრიზისკენ. ამ დროს თავრიზი სელჩუკთა გასულთნებული ათაბეგების სამფლობელოს დედაქალაქი იყო.

თავრიზის მოსახლეობა ძალიან დაფრთხა, ამიტომ თავრიზელმა დიდებულებმა, ხოჯებმა და წარჩინებულებმა გადაწყვიტეს, ქართველებისთვის ხარკის მიცემით, ძღვენითა და ქვეშევრდომობის აღიარებით გამოეთხოვათ მშვიდობა. მათი ელჩი შეეგება ქართულ ჯარს, ითხოვა მშვიდობა და ქალაქის აოხრებისგან დანდობა. სამაგიეროდ, თავრიზელების მოციქული აღუთქვამდა ქართველებს ძღვენს: ოქროსა და ვერცხლს, უამრავ პატიოსან თვალს და მარგალიტს... 

ზაქარია და ივანე მხარგრძელებს გაუკვიდათ ასე უომრად დანებება მათი, თუმცა სიამოვნებით მიითვალეს ხარკი, აღუთქვეს მშვიდობა. სამაგიეროდ, თავრიზელმა მთავრებმა, ყადებმა, ხოჯებმა, დერვიშებმა და წარჩინებულებმა ერთგულების ფიცი დადეს ქართველთა წინაშე.

დატოვეს მხარგრძელებმა თავრიზში ხუთასკაციანი გარნიზონი და გაუდგნენ გზას. მიადგნენ ქალაქ მიანას. მიანას მელიქს (მმართველს) უკვე შეეტყო თავრიზელთა მიერ ხარკის საფასურად მიღებული მშვიდობა და თვითონაც იგივე ითხოვა და უამრავი ხარკის მიცემა აღუთქვა ქართველებს.

ზაქარია მხარგრძელმა თანხმობა განუცხადა, მიითვალა ოქრო, ვერცხლი და ძვირფასი ქვები. შემდეგ მიადგნენ შედარებით პატარა ქალაქ ზანგანს, რომელიც დიდი ალიზის (გამოუწვავი აგურის) ზღუდით იყო გამაგრებული. ეს ზენჯანის პროვინციის ცენტრია და კასპიის ზღვის სამხრეთით მდებარეობს, 125 კილომეტრში. ამ ქალაქის მკვიდრებმა გადაწყვიტეს, გაემაგრებინათ ქალაქი და არ დანებებოდნენ ქართველთა ჯარს. პირველად მესხებმა შეხვრიტეს ზღუდე, შეიჭრნენ ქალაქში და დაერივნენ იქაურ მეომრებს. მათ სხვებიც მიჰყვნენ და აიღეს ქალაქი. აღივსნენ მესხნი და სხვა ქართველნი ნაალაფარით.

ქართულმა არმიამ რამდენიმე დღე დაისვენა. შემდეგ კი ხორასნისკენ გაუდგნენ გზას. ასე ქალაქ-ქალაქის აღებით მიიწევდნენ წინ. 

უფრო აღმოსავლეთით, ყაზვინთან და აჰვრთან ახლოს ბრძოლაც გაიმართა, მაგრამ ვერ დაუდგნენ ქართველებს სპარსები. დაპყრობილ ქალაქებში მოსახლეობას არ ხოცავდნენ. ტყვედ მოჰყავდათ მხოლოდ კაცები და ახალგაზრდა ვაჟები. 

ასე მიიწევდა ქართული არმია წინ. აიღეს არაერთი ქალაქი, მათ შორის ქალაქი გურგანი (გორგანი, დღევანდელი ირანის გულისტანის პროვინციის ცენტრი), რომელიც კასპიის ზღვის აღმოსავლეთითაა და დაიმორჩილეს გარშემო ტერიტორიები.

შემდგომ კი ვეღარ შეძლეს წინსვლა, რადგან უამრავი ალაფი ჰქონდათ და შეუძლებელი იყო, ასე დატვირთული ამდენი ცხენის, ჯორისა და ვირის თან წაყვანა და ბრძოლები. ზამთარიც ახლოვდებოდა.

თამარის გმირებმა სამშობლოში დაბრუნება გადაწყვიტეს.

ასე უზომოდ დატვირთული ჯარი უკანა გზაზე მოადგა ქალაქ მიანას და მოიკითხა სარდალმა თავისი ხუთასკაციანი გარნიზონი. მიანას მელიქმა, რომელიც ძღვენით წინ შეეგება ქართული ჯარის სარდლობას, უპასუხა: თავრიზში გაემგზავრნენ იქაურ გარნიზონთანო. 

ძალიან გაუკვირდათ ქართველებს ბრძანების გარეშე პოსტის მიტოვება ციხიონისგან... ამ დროს კი გამოჩნდა ერთი ჯარისკაცი მიანაში დატოვებული გარნიზონის ხუთასი მეომრიდან, რომელმაც აუწყა ქართულ სარდლობას საშინელი სიმართლე.

როცა ქართული არმია შუა ხორასანში იმყოფებოდა, ვიღაცას მიანას მელიქისთვის მიუტანია ამბავი, თითქოს ქართველებს გზა შეუკრა დიდმა სულთანმა და გილანელთა დახმარებით, მთელი ჯარი გაანადგურა ისე, რომ ერთი კაციც არ დარჩა, რათა საქართველოში ამბავი მიიტანოსო.

მიანას სულთანს და მის დიდებულებს ძალიან გახარებიათ. უსარგებლიათ და მოულოდნელად,  ვერაგულად თავს დასხმიან ქართულ გარნიზონს და დაუტყვევებიათ. მერე კი ყველა დაუხოცავთ, მათ შორის ბევრი წამებით.

ერთი მეომარი საქმეზე გასული ყოფილა და შემთხვევით გადარჩენილა და დამალულა. გადარჩენილმა უამბო ზაქარია ამირსპასალარს, თუ როგორ აწამებდნენ ქართველებს მიანელები, როგორ ხოცავდნენ, როგორ კიდებდნენ ძელზე, როგორ გააძვრეს ცოცხლად ტყავი ზოგიერთ დატყვევებულ ქართველს. 

ზაქარია მხარგრძელის ბრძანებით შეიპყრეს მიანას მელიქი, მისი ცოლ-შვილი, ახლობლები, ქალაქის თავკაცები და დახოცეს. ზოგს გააძვრეს ტყავი და მინარეთის საყივარზე ჩამოკიდეს. ქალაქი გაძარცვეს, დაარბიეს და დაწვეს. უამრავი ტყვე წამოასხეს.

ქართველნი გამარჯვებულნი, ალაფით დატვირთულნი, მაგრამ გულნატკენნი ბრუნდებოდნენ უკან, რადგან მათი 500 თანამებრძოლი ასე ვერაგულად მოკლეს მიანელებმა.

ქართულ-კავკასიური იმპერიის დედაქალაქი ტფილისი დიდი ზეიმით შეეგება თავის საამაყო არმიას. 

скачать dle 11.3